Kosmosda Əməkdaşlıq - 23 Ölkənin Ortaq Layihəsi
Beynəlxalq Kosmik Stansiya (ISS) dünyanın ən bahalı və ən böyük kosmik layihələrindən biridir - 23 ölkənin birgə əməkdaşlığı ilə qurulub, 1998-ci ildən fəaliyyət göstərir və Yerdən təxminən 370 km hündürlükdə orbitdə dövr edir. Onun çəkisi 450 ton, uzunluğu 73 metr, eni 109 metrdir və saniyədə 7.6 km sürətlə hərəkət edərək gündə 15 dəfə Yer ətrafında dövr edir.
Beynəlxalq Kosmik Stansiya (BKS) insanların kosmosda uzunmüddətli yaşaması və işləməsi üçün yaradılıb. Onun əsas məqsədi mikroqravitasiya şəraitində elmi tədqiqatlar aparmaq, yeni texnologiyaları sınaqdan keçirmək və gələcək Mars və dərin kosmos missiyalarına hazırlıqdır.
Yaranma Tarixi
İlk modul: "Zarya" (Rusiyanın istehsalı) 20 noyabr 1998-ci ildə orbitə göndərildi.
Sonrakı modullar: ABŞ, Rusiya, Avropa, Yaponiya və Kanadanın laboratoriya və yaşayış modulları əlavə olundu.
Tam quruluş: 2000-ci illərin əvvəllərində astronavtların daimi yaşaması üçün hazır vəziyyətə gətirildi.
Layihə iştirakçıları: ABŞ, Rusiya, Yaponiya, Kanada, Braziliya və Avropa Kosmik Agentliyi ilə birlikdə ümumilikdə 23 ölkə.
Dəyəri: Təxminən 150 milyard ABŞ dolları - tarixdəki ən bahalı kosmik layihə.
Orbit xüsusiyyətləri: 92 dəqiqəyə Yer ətrafında tam dövr edir.
Ekipaj: Adətən 6 nəfər astronavt eyni anda stansiyada yaşayır və işləyir.
Missiyası
Elmi tədqiqatlar: Biologiya, fizika, material elmləri, tibbi araşdırmalar mikroqravitasiya şəraitində aparılır.
Texnologiya sınaqları: Gələcək Mars və dərin kosmos missiyaları üçün yeni sistemlərin test platformasıdır.
Beynəlxalq əməkdaşlıq: ABŞ, Rusiya, Yaponiya, Kanada və Avropa Kosmik Agentliyi stansiyanın əsas tərəfdaşlarıdır.
İstifadə Müddəti
Başlanğıc: 1998-ci ildən fəaliyyət göstərir.
Planlaşdırılan son tarix: Əvvəlcə 2020-ci illərə qədər nəzərdə tutulmuşdu, lakin modernləşdirmə ilə 2030-cu illərə qədər uzadılıb.
Texniki vəziyyət: Müntəzəm modernizasiya və təmir işləri aparılır, bəzi modullar köhnəlsə də hələ aktivdir.
Heyət
Ekipaj sayı: Adətən 6 nəfər astronavt eyni anda stansiyada yaşayır və işləyir.
Yaşayış şəraiti: 22 modul, laboratoriyalar, iki vanna otağı, idman zalı, mətbəx və yaşayış sahələri mövcuddur.
Rotasiya: Astronavtlar 6 ayadək stansiyada qalır, sonra yeni heyətlə əvəz olunur.
Beynəlxalq Kosmik Stansiya həm elmi, həm də siyasi baxımdan insanlığın kosmosdakı ən böyük əməkdaşlıq simvoludur. O, mikroqravitasiya şəraitində aparılan tədqiqatlarla gələcək kosmik missiyalara yol açır və 2030-cu illərə qədər fəaliyyətini davam etdirməsi planlaşdırılır.